Faqja 1 deri nė 18 nga 18

Tema: Dielli

  1. #1
    Oxford Astrophysics Elton Balla's Avatar
    Dita e Regjistrimit
    Jun 2010
    Vendodhja
    Oxford - Angli
    Postime
    718

    Lightbulb Dielli


    Dielli - The Sun

    Dielli yne eshte yll i klasifikuar ne kategorine G2, nje prej me shume se 100 miliard yjeve ne galaksine tone.

    Diametri: 1.390.000 km.
    Masa: 1.989e30 kg
    Temperatura: 5537 °C ne Siperfaqe
    Temperatura: 15,000,000 °C Ne Berthame


    Dielli eshte quajtur ne mitologji me emra te ndryshem: Greket e quajten ate Helios kurse Romaket e quajten ate Sol.

    Dielli eshte objekti me i madh ne sistemin diellor. Ai permban me shume se 99,8% te mases totale te Sistemit Diellor (Jupiteri permban pjesen tjeter). Eshte thene shpesh se Dielli eshte nje yll. Kjo eshte e vertete ne kuptimin, qe ka shume te tjere te ngjashme me ate.

    Kuptimi dhe Jeta e Diellit ne te kaluaren + ardhmen e tij [ky sqarim bazohet ne imazhin e me poshtem]
    1: Lindja 4.5 Miliard Vjet me Pare
    4.5: Dielli i koheve te sotme
    5/8: Rritje e vogel Graduale
    9: Rritje e dukshme
    10: Transformim ne Gjigand te Kuq
    11: Transormim ne Re Molekulare [Nebula Cloud]
    12: Transformim ne Xhuxh te Bardhe [White Dwarf]
    13/4: Humbje te mases ne nje perqindje te vogel [White Dwarf]



    Lindja/Formimi/Perberja e Diellit dhe e vete Sistemit Diellor

    Sistemi Diellor u formua nga renia gravitacionale e nje Reje gjigande molekulare 4,568,000,000 vjet me pare. Reja Molekulare ishte rreth disa Light/Years=Vjet/drite e madhe. Rajoni qe do formonte Sistemin Diellor, ishte i njohur si mjegullnaje para-diellore. Ajo filloi te shkaterrohej ne nje disk tjerrje me nje diameter te madh dhe te nxehte, gjithashtu te dendur ne qender. Ne kete pike, ne evolucionin e tije, Dielli eshte besuar te kete qene nje yll T Tauri. Brenda 50 milion viteve, presioni dhe dendesia e hidrogjenit ne qender te Diellit u be i madh dhe i mjaftueshem, qe te filloje fusionin termoberthamor. Temperatura, norma reagimit, presioni, dhe densiteti i rritur deri ne ekuiliber u arrit, luftuar nga forca e tkurrjes gravitacionale. Ne kete pike Dielli u be nje yll i plote. Kjo rritje e presionit ndez thelbin/berthamen. Si rezultat, Dielli eshte ne rritje te ndritshme me nje norme prej rreth 10% cdo 1.1 miliard vjet. Si rezultat, Dielli eshte ne rritje te ndritshme me nje norme prej rreth 10% cdo 1.1 miliard vjet. Dielli eshte i perbere aktualisht me rreth 71,1% hidrogjen dhe 27.4% helium dhe pjesa tjeter perbehet nga sasi te vogla elementesh te renda. Kjo ndryshon ngadale me kalimin e kohes, per shkak se Dielli konverton hidrogjenin ne helium. Metalet me te bollshme jane te oksigjenit rreth 1% te mases se Diellit, karboni 0,3%, neoni 0,2%, dhe hekur 0,2%. Dielli para konvertimeve masive ishte 71,1%hidrogjen, 27.4% helium, dhe 1,5% metale. Ne pjeset e brendshme te Diellit, fuzioni berthamor ka modifikuar perberjen ne konvertimin nga hidrogjen ne helium, keshtu qe pjesa me intime e Diellit eshte tani rreth 60% helium, me bollek metali te pandryshuar. Rreth 5.4 miliard vite nga tani, hidrogjeni ne thelbin e Diellit do te konvertohet krejtesisht ne helium, duke i dhene fund fazes kryesore. Heliumi ne baze te djegies do jete ne nje temperature shume te nxehte, dhe do prodhoje energji shume here me te medha se sa nga koha e procesit te hidrogjenit. Ne kete kohe, shtresa e jashtme e Diellit do te zgjerohet per afersisht deri ne 260 here nga diametri aktual. Perfundimisht heliumi do te shteroje vete ne nje shkalle shume me te shpejte se hidrogjeni, dhe djegia e Diellit me fazen e helium do te jete shume me e vogel ne krahasim me fazen e djegies se hidrogjenit. Dielli nuk eshte shume masiv dhe i mjaftueshem, dhe reaksionet berthamore ne baze do te zvogelohen. Shtresa e jashtme e tij do te biere diku larg ne hapesire, duke bere qe Dielli te humbe pothuajse te gjithe fuqine e tije. Qe nga lindja e tij, ai ka perdorur rreth gjysmen e hidrogjenit ne thelbin/berthamen e vet. Ai do te vazhdoje te rrezatoje edhe per 5 miliarde vjet apo me shume (edhe pse shkelqimi i drites se tij do te dyfishohet ne ate kohe). Por ne fund ai do te konsumoje te gjithe hidrogjenin duke e kthyer ne helium dhe pastaj te shnderrohet ne nje gjigand te kuq ,dhe do te shperbehet dhe zvogelohet ne nje yll Xhuxh-Dwarf. Ky fenomen do jete i detyruar ne ndryshime radikale, te cilat edhe pse te zakonshme nga standardet yjore, do te rezultojne ne shkaterrimin total te Tokes (dhe ndoshta per krijimin e nje mjegullnaje planetare).


    Ju Lutem beni Play Simulimin e me poshtem per te pare formimin e Diellit dhe vete Sistemit Diellor







    Ne Brendesi te Diellit dhe Njollat e Zeza

    Shtresa e jashtme e rrotullimit varion: ne ekuator rrotullohet 1 here ne ēdo 25,4 dite, ne afersi te poleve eshte me shume se 36 dite. Kjo sjellje e ēuditshme eshte per shkak te faktit se Dielli nuk eshte nje organ solid-i ngurte si ne Toke. Efekte te ngjashme jane pare edhe ne planetet e gazit. Rotacioni shtrihet ndjeshem poshte ne brendesi te Diellit, por Berthama/Thelbi i Diellit rrotullohet si nje trup i ngurte. Kushtet ne berthamen e Diellit (perafersisht e 25% e rrezes te tij) jane ekstreme. Temperatura eshte 15,000,000 °C dhe presioni eshte 250 miliard atmosfere. Ne qender te berthames dendesia e Diellit eshte 150 here me shume se sa ajo e ujit. Forca e Diellit varjon: (rreth 386.000.000.000) megavat nga reaksionet e fuzionit berthamor. Ēdo sekonde rreth 700.000.000 ton hidrogjen konvertohet ne rreth 695.000.000 ton helium dhe 5.000.000 ton e energjise ne forme te Rrezeve Gamma Rays. Njollat e zeza jane rajone me temperature rreth 3527 °C. Njollat e zeza mund te jete shume te medha, rreth 50.000 km ne diameter. Njollat e zeza jane shkaktuar nga komplikimet dhe marredheniet e fushes magnetike te Diellit. Kur shikojme Diellin dhe siperfaqen e tij, karakteristikat me te dukshme jane zakonisht Njollat e Zeza Sunspoots, te cilat jane zonat e mire-percaktuar ne siperfaqe dhe shfaqen me pjese me te erreta se sa pjesa tjeter e siperfaqes per shkak te temperaturave te uleta. Njollat e Zeza Sunspoots jane rajone te aktivitetit te dendur magnetike ku konvertimi i elementeve frenohen nga fusha te forta magnetike, reduktimin e transportit te energjise nga e brenda. Fusha magnetike shkakton ngrohje te forte ne Corona-Kurora-Siperfaqa, duke formuar rajone aktive, qe jane burim i fishekzjarreve intensive diellore dhe nxjerrja ne mase e materialeve nga Corona: quajtur ne anglisht corona mass ejection ose CME. Numri i dukshem i Njollave te zeza ne Diell nuk eshte konstant, por ndryshon me kalimin e nje cikli 11-vjeēar i njohur si cikli diellor. Ata qe nuk shfaqen jane ne latituden e larte diellore. Pas ciklit njollat diellore perparojn, numri i njollave rritet dhe levizin me afer ekuatorit te Diellit, nje fenomen i pershkruar nga ligji Sporer. Historia e numrit te njollave verejtur gjate 250 viteve te fundit, tregon ciklin 11-vjeēar diellor. Cikli Diellor ka nje ndikim te madh te motit ne hapesire, dhe eshte nje ndikim i rendesishem ne klimen e Tokes qe nga shkelqimi i drites dhe mardheniet e tjera magnetike. Ne shekullin e 17, cikli diellor duket se ka ndaluar teresisht per disa dekada.

    Shikoni imazhin rreth ketij informacioni [Sun Spoot = Njolla Zeze]



    Fusha Magnetike dhe disa faktore tjere

    Rajoni mbi kromosfere i quajtur corona-kurore, shtrihet miliona kilometra ne hapesire, por eshte e dukshme vetem gjate nje eklipsi Diellor. Kur Hena kalon midis Tokes dhe Diellit atehere kemi te bejme me nje eklips Diellor. Eklipset jane te dukshme mbi zona te gjera te Tokes. Eklipset e Diellit ndodhe nje here ose dy here ne vit. Fusha magnetike e Diellit eshte shume e forte (sipas standardeve tokesore) dhe shume e komplikuar. Magnetosfera e tij, (e njohur edhe si heliosfera) shtrihet pertej Plutonit. Perveē ngrohjes dhe drites, Dielli gjithashtu leshon nje lume me dendesi te ulet te grimcave te ngarkuara (kryesisht elektronet dhe protonet), e njohur si Era Diellore, e cila pershkon te gjithe sistemin diellor ne rreth 450 km/sec. Era diellore dhe grimcat shume te larta te energjise hidhen nga shperthimet Diellore. Keto grimcka ose kjo Ere Diellore e quajtur Solar Storm ose Solar Flare, mund te shkaktoje nje efekt dramatik ne Toke duke rrezikuar egsistencen e njerezimit ne te ardhmen ne planetin tone.


    Te Dhenat Nga Anijet/Satelitet e Nases

    Te dhenat e fundit nga Anija Ulysses tregojne nje ndryshim te shpejtesise me 750 kilometra ne sekonde te Erave Diellore. Perberja e Eres Diellore gjithashtu duket te ndryshoje ne rajonet polare. Studim i metejshem i Eres Diellore do te behet nga anijet e nisura kohet e fundit Wind, ACE dhe SOHO nga pika te favorshme dinamike te qendrueshme drejtperdrejte ne mes Tokes dhe Diellit rreth 1,6 milione km nga Toka.



    Kuptimi i Njerzimit

    Per mijera vjet njerezimi, me disa perjashtime, nuk e njihte ekzistencen e Sistemit Diellor. Njerezit besonin se Toka mund te jete e palevizshme ne qender te Universit dhe kategorikisht . Edhe pse filozofi greek Aristarkun Samos kishte spekuluar ne nje rishqyrtim te Kozmosit, Nicolaus Copernic ishte i pari qe zhvilloi nje sistem matematikisht heliocentrik. Pasardhesit e tij te shekullit 17-te, Galileo Galilei, Johannes Kepler dhe Isaac Newton, zhvilluan te kuptuarin e fizikes, e cila coi ne pranimin gradual te idese se Toka dhe Planetet tjera rrotullohen rreth Diellit , dhe qe Toka nuk eshte qendra e gjithshkaje. Ne kohet e fundit, permiresimet ne Teleskop dhe perdorimi i anijeve/sateliteve kane mundesuar hetimin e fenomeneve gjeologjike te tilla si, male dhe kratere, dhe dukurive meteorologjike sezonale, te tilla si rete, stuhite e pluhurit dhe akullnajave ne planetet e tjera.

    Dielli eshte rreth 4.5 miliard vite i vjeter.
    Theksojme: Dielli nuk mund te shkaterrohet nga nje fenomen Supernova sepse nuk e ka massen e duhur.






    Elton Balla
    Angli Oxford 2010

  2. #2

    Default

    Wowwww
    thnx ToNy

  3. #3
    Oxford Astrophysics Elton Balla's Avatar
    Dita e Regjistrimit
    Jun 2010
    Vendodhja
    Oxford - Angli
    Postime
    718

    Default

    u welcome
    Pėrdor ėndrrėn tėnde pėr tė prekur njė dimension tjetėr.

  4. #4
    Member
    Dita e Regjistrimit
    Feb 2011
    Vendodhja
    Jefferson, Wisconsin, United States
    Postime
    87

    Default

    Para disa viteve neper clubet astronomike ndegjojsha se sitemi diellor eshte bere nga explozimi i diellit nga ringjallja e saj ,ketu kishin arsye se: per ket gje kemi 2 lloj planetesh te gurit dhe te gazit d.m.th nga explozimi i diellit elementet e renda jan bere planetet e gurit anasjelltash me planetet e gazit.
    tash lexoj teorite se planetet jan formuar mga supernova e jyeve tjere.
    ndonji saktesi te sotme?
    Refet.

  5. #5
    Oxford Astrophysics Elton Balla's Avatar
    Dita e Regjistrimit
    Jun 2010
    Vendodhja
    Oxford - Angli
    Postime
    718

    Default

    Te pakten kjo eshte teoria e pranuar . Sistemi jone diellor eshte formuar nga renia e nje mjegullnaje molekulare ose sic quhet nebula cloud.

    kur shperthejn yjet me mass 20 here me te medhenj se dielli ato shperthejn ne supernova dhe mbas supernoves jan dy perbrje mund te formohet nje yll neutron , ose formohet vrima e zeze black hole .

    shiko fotografin tek albumi , foton e Crab Nebula ose ne shqip reja gaforre dhe do shofesh yllin neutron ne mes te rese i cili shperndan rene nepermjet forces magnetike.
    Pėrdor ėndrrėn tėnde pėr tė prekur njė dimension tjetėr.

  6. #6
    Junior Member daniel@'s Avatar
    Dita e Regjistrimit
    Mar 2011
    Postime
    7

    Default

    (Solar Storm ose Solar Flare, mund te shkaktoje nje efekt dramatik ne Toke duke rrezikuar egsistencen e njerezimit ne te ardhmen ne planetin tone.) kur flasim per te ardhme.... per kur mund te supozohet meqe duke lexuar me lart vura re se shpejtesia e ererave diellore ka ndryshuar,,,

  7. #7
    Oxford Astrophysics Elton Balla's Avatar
    Dita e Regjistrimit
    Jun 2010
    Vendodhja
    Oxford - Angli
    Postime
    718

    Default

    Quote Postimi origjinal ėshtė bėrė nga daniel@ Shiko Postimin
    (Solar Storm ose Solar Flare, mund te shkaktoje nje efekt dramatik ne Toke duke rrezikuar egsistencen e njerezimit ne te ardhmen ne planetin tone.) kur flasim per te ardhme.... per kur mund te supozohet meqe duke lexuar me lart vura re se shpejtesia e ererave diellore ka ndryshuar,,,
    Pershendetje Daniel@ . Atehere toka rrotullohet rreth diellit ne krahun me aktiv te tije cdo 11 vjet , dhe njerzit e marin kete gje sikur do jete viti qe do ndodhi era diellore me e madhe e gjithe koherave etj. Faktikisht kto jane vetem gojedhena te njerzve sepse era diellore mund te godasi nga momenti ne moment , ashtu sic goditi para disa diteve para dy javeve me sakt por nuk beri ndonje dem apo te cenonte ndonje linje satelitore. Pra nese dielli do godasi me nje ere diellore teper te fort , per kete nuk ka date ore kohe apo minut , kjo mund te ndodhi edhe tani qe un po te shkruaj ty kete mesazh , mund te ndodhi mas 20 vjetesh , mund te ndodhi mbas 500 vjetesh , etj .

    Nese ke paqartesi tjera te lutem me shkruaj.
    Pėrdor ėndrrėn tėnde pėr tė prekur njė dimension tjetėr.

  8. #8
    Junior Member daniel@'s Avatar
    Dita e Regjistrimit
    Mar 2011
    Postime
    7

    Default

    opinion shume i sinqerte... me pak fjale duhet te jetojme me frike?????????????

  9. #9
    Oxford Astrophysics Elton Balla's Avatar
    Dita e Regjistrimit
    Jun 2010
    Vendodhja
    Oxford - Angli
    Postime
    718

    Default

    aspak me frike . por te jetosh per qef tat , sepse nese ndodh dicka sna pyet ne por ndodh bamm, kshu qe relax se asgje sdo ndodhi.
    Pėrdor ėndrrėn tėnde pėr tė prekur njė dimension tjetėr.

  10. #10
    Member
    Dita e Regjistrimit
    Jun 2011
    Postime
    28

    Default

    Pra,Dielli do te shnderrohet ne xhuxh te bardhe ne fundin e tij,por ne nje dokumentar kam degjuar se Dielli do te zmadhohet e do te mbuloje tere Sistemin Diellor.E vertete eshte?

  11. #11
    Oxford Astrophysics Elton Balla's Avatar
    Dita e Regjistrimit
    Jun 2010
    Vendodhja
    Oxford - Angli
    Postime
    718

    Default

    Lejdi . Dielli fillimisht do te zmadhohet do te behet gjigand i kuq , pastaj do te humbi massen dhe do shndrohet ne xhuxh te bardhe. Kur dielli te zmadhohet te behet gjigand athere te gjith planetet do gelltiten nga dielli , por mund te ndodhi dhe e kunderta , mund te largohen, por gjithsesi 60% e sistemit diellor do te mbulohet nga Dielli ne kohen kur ai do kthehet ne gjigand te kuq.
    Pėrdor ėndrrėn tėnde pėr tė prekur njė dimension tjetėr.

  12. #12
    Junior Member saranda's Avatar
    Dita e Regjistrimit
    Jul 2011
    Postime
    23

    Default

    ne nje dokumentar ka pare se kur dielli do te zmadhohet do te perpije token dhe disa teori ishin qe per te shpetuar token duhet ta zhvendosin ate ne nje distance te pershtatshme.Kete parashikonin ta benin duke shkeputur nje asteroid nga brezi kuiper i cili do te kalonte afer tokes ne periudha te caktuara kohore (nuk e mbaj mend saktesisht per sa vite) dhe keshtu do arrinin ta zhvendosnin token duke e shpetuar nga fundi i saj.Mirpo gjithashtu ishte shume e rrezikshme sepse nese do te ndodhte ndonje ndryshim orientimi i asteroidit sado i vogel do ta shkaterronte token. mirpo do kete teori me frytdhenese shpresoj!!!!

  13. #13
    Oxford Astrophysics Elton Balla's Avatar
    Dita e Regjistrimit
    Jun 2010
    Vendodhja
    Oxford - Angli
    Postime
    718

    Default

    Saranda , kur dielli te zmadhohet te behet gjigand i kuq , athere eshte fundi zyrtar i Tokes si planet dhe jetes ne te. Jane dy paradokse ,Nese Toka i shpeton zmadhimit te Diellit dhe largohet nga ai ne orbite, i bie qe kur Toka te largohet ne nje distance te caktuar i gjith planeti do te ngrije nderkohe qe Toka do te vazhdoje rrugen e saje neper hapesiren e pafundme. Paradoksi nr 2 eshte kur Dielli te zmadhohet ne do te pesojme te njetin fat si planetet e afert Merkuri, Aferdita.
    Pėrdor ėndrrėn tėnde pėr tė prekur njė dimension tjetėr.

  14. #14
    Physics is Awesome Nikola Tesla's Avatar
    Dita e Regjistrimit
    Mar 2012
    Vendodhja
    Oxford,England
    Postime
    16

    Default

    Planete te ngjashem me Token ne kete Univers ka por jane shume larg.Megjithate derisa te vije koha e fundit te Diellit ne do te kemi kolonizuar planete te tjere.Ky eshte qellimi i shkences.NASA dhe ESA po punojne per dicka te tille.Fundi i Diellit do te vi pas miliarda e miiarda vjeteve per me teper.

  15. #15
    Junior Member
    Dita e Regjistrimit
    May 2013
    Postime
    1

    Default

    Je i sigurt per kete qe thua sepse disa thon qe ende nuk eshte qetur dhe sa mund te (jetoj) dielli.

  16. #16
    Oxford Astrophysics Elton Balla's Avatar
    Dita e Regjistrimit
    Jun 2010
    Vendodhja
    Oxford - Angli
    Postime
    718

    Default

    Kush jane ata disa ?

    Nese kan dalur doktorrat Avokatet etj duke fol per Diellin eshte pun tjeter pastaj.

    Ate qe thote Astrofizika dhe Astronomia eshte kjo qe lexon ketu.
    Pėrdor ėndrrėn tėnde pėr tė prekur njė dimension tjetėr.

  17. #17
    Junior Member SwaG's Avatar
    Dita e Regjistrimit
    Jan 2014
    Vendodhja
    Burrel
    Postime
    7

    Default

    Dielli ėshtė yll, njė glob gjigant gazi tė zjarrtė, nė qendėr tė tė cilit, nė temperaturė 15 milionė gradė centigradė, ndodhin reaksione bėrthamore tė afta pėr tė ēliruar sasi tė jashtėzakonshme energjie.



    Vetėm njė pjesė krejt e vogėl e kėsaj energjie arrin dhe ėshtė e domosdoshme pėr zhvillimin e jetės nė planetin tonė.

    Dielli ėshtė nė qendėr tė sistemit planetar, tek i cili bėn pjesė dhe Toka dhe ėshtė larg nesh rreth 150 milionė kilometra. Pėr tė pasur njė ide tė pėrmasave tė tij, pėrfytyroni qė Dielli mund tė nxjerrė njė milion e gjysmė planetė tė mėdhenj sa Toka.

    Mosha e diellit
    Nė krahasim me yjet e tjerė, Dielli nuk ėshtė shumė i vjetėr: ėshtė yll i verdhė, ka lindur 5 miliardė vjet mė parė dhe sipas gjasave do tė shkėlqejė edhe 5 miliardė vjet tė tjerė.

    Mbrojtja nga dielli

    Atmosfera, mbėshtjellja e gazit qė rrethon Tokėn, mbron planetin tonė nga rrezet diellore, duke lėnė tė kalojnė vetėm tė dobishmet dhe duke bllokuar, nė lartėsi tė ndryshme, tė dėmshmet.

    Lindja dhe perėndimi i diellit

    Lėvizja e Diellit nga agimi deri nė perėndim ėshtė vetėm nė dukje e tillė, nė fakt ėshtė Toka qė lėviz duke u rrotulluar rreth vetes e nė tė njėjtėn kohė pėrreth Diellit.

  18. #18
    Junior Member
    Dita e Regjistrimit
    May 2015
    Postime
    3

    Default

    here pas here galaktikat perplasen me njera tjetren keshtu qe Toka mund te terhiqet nga nje sistem tjeter, te pakten keshtu kam degjuar!

Informacioni i Temės

Users Browsing this Thread

Aktualisht kemi 1 vizitorė duke shikuar kėtė temė. (0 Anėtarė dhe 1 vizitorė)

Regullat e Postimit

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •