Hena Sateliti Proteus

Zbuluar: nga Stephen P Synnott dhe skuadra e tij nga anija Voyager 2.
Data e zbulimit: 16, Qershor 1989.
Diametri - Madhesia: 420 km.
Masa: 4.4×10/19 kg.
Volumi: 3.4 ± 0.4 ×10/7 km³.
Rrezja Ekuatoriale ne km: 200 km.
Rrezja Ekuatoriale ne mase: (Toka = 1) 3.1358e-02.
Distanca: 117,600 km nga Neptuni.
Periudha Orbitale: 1,122315 dite.
Shpejtesia orbitale: 7,63 km/s.
Sjellja e cuditshme e syrit: 0,0004.
Prirja orbitale: 0.04 grade.
Terreni Vizual Gjeometrik: 0,06.
Magnituda: 22.0.


Proteus i njohur gjithashtu si Neptuni VIII, eshte sateliti i 2`te me i madh i Neptunit, dhe sateliti me i madh i brendshem i Neptunit. Proteus dhe eshte emeruar sipas zotit te ndryshimit te detit ne mitologjine greke.

Proteus e kompleton orbiten e tij ne 26 ore e 54 minuta. Ajo ka nje diameter prej rreth 420 km, dhe qendron rreth 92,800 km larg nga Neptuni, por distanca me e madhe mesatarisht eshte rreth 117,600 km. Proteus rrotullohet ne te njejtin drejtim si Neptuni, dhe mbetet ne afersi te aeroplanit ekuatorial te Neptunit.

Proteus u zbulua nga imazhet e hetuara, te mara nga anija Voyager 2, dy muaj para fluturimit per tek Neptuni ne Gusht 1989, dhe ju dha nje emerim i perkohshem S/1989 N 1. Njoftimi nga Stephen P Synnott dhe Bradford A Smith, duke ju referuar zbulimit me 7 Korrik 1989 tregoi per 17 imazhet e mara mbi 21 dite, te cilat i dhane daten e zbulimit, dikur para 16 Qershorit. Me 16 shtator 1991, S/1989 N 1 u emerua pas Proteus, zoti i ndryshimit te formes se detit ne mitologjise greke. Proteus rrotullohet rreth Neptunit ne nje orbite ne afersi ekuatoriale ne distance prej rreth 4,75 radii te planetit. Orbita e tij ka nje sjellje te cuditshme, i vogel dhe eshte i prirur me rreth 0.5 ° tek ekuatori i planetit. Proteus eshte me i madhi nga satelitet e rregullt prograde te Neptunit. Ai rrotullohet ne menyre sinkronike me mocionin e syrit, qe do te thote se shfaq gjithmone te njejten ane perball Neptunit.

Pavaresisht se me shume se 400 km ne diameter, Proteus ka nje forme disi te parregullt me disa aspekte pak konkave dhe te larta deri ne 20 km. Siperfaqja e tij eshte e erret, neutral ne ngjyre dhe i mbushur me kratere. Krateri me i madh eshte me shume se 200 km ne diameter. Ka gjithashtu nje numer te kodrave dhe luginave ne lidhje me krateret e medhenj. Proteus nuk eshte nje trup orgjinal i formuar me Neptunin, dhe mendohet te jete formuar nga mbeturinat e mbetura ne kohen kur hena Triton u kap nga Neptuni.

Proteus eshte hena e dyte me e madhe e Neptunit. Ai eshte rreth 420 kilometra ne diameter, me i madh se Nereid, dhe i dyti i zbuluar si objekt. Siperfaqja e Proteus eshte e erret, dhe terreni gjeometrik eshte rreth 10%. Ngjyra ne siperfaqe eshte neutrale si reflektim dhe nuk ndryshon me gjatesine valore nga violete ne jeshile. Ne pjesen prane rrezes infra te kuqe, spektri i siperfaqes behet me pak reflektiv duke treguar per nje prani te mundshme te komponimeve organike komplekse te tilla si hidrokarbonet dhe Cynaidet. Keto komponime mund te jene pergjegjes per terrenin e ulet spektral tek henat e brendeshme te Neptunit. Kjo hene mendohet te kete nje sasi te konsiderueshme te akullit te ujit, por kjo gje akoma nuk eshte vertetuar.

Forma e Proteus eshte i afert me nje sfere me rreze prej rreth 210 km, edhe pse devijimet nga forma sferike jane te medha, deri ne 20 km. Hena Mimas e Saturnit ka nje forme me sferike pavaresisht se eshte me e vogel se Proteus, ndoshta per shkak te temperatures se larte prane Saturnit ose e ndonje ngrohje jonormale. Proteus eshte i mbushur me kratere, duke mos treguar ndonje shenje te modifikime gjeologjike. krateri me i madh, Pharos, ka nje diameter prej rreth 230-260 km, dhe thellesi prej rreth 10-15 km. Krateri ka nje kube qendrore ne katin e larte prej disa kilometrash. Pharos eshte quajtur vetem prej tiparit siperfaqesore, dhe emri eshte grek qe i referohet ishullit ku mbreteroi Proteus. Pervec krateritPharos, Proteus ka edhe disa kratere me diameter prej rreth 50 - 100 km, dhe shume te tjere me diameter me me pak se 50 km.




Elton Balla
Angli Oxford 2010